20 października 1944: lądowanie na Leyte i bitwa morska

Redakcja historii i ciekawostek 2026-10-20 09:03 3 min czytania

Samolot przelatujący nad taflą wody w historycznym kontekście operacji wojskowej na Pacyfiku.

20 października 1944 roku wojska amerykańskie rozpoczęły lądowanie na filipińskiej wyspie Leyte. W rocznicę tego desantu warto oddzielić początek kampanii od bitwy morskiej, która rozegrała się w kolejnych dniach: walki w Zatoce Leyte objęły kilka starć na różnych wodach wokół archipelagu. Ich skutkiem było poważne osłabienie japońskiej floty i ograniczenie jej zdolności do prowadzenia dalszych dużych operacji. Wojna na Pacyfiku trwała jednak jeszcze wiele miesięcy.

20 października: desant rozpoczyna kampanię na Leyte

Amerykańskie lądowanie było częścią powrotu sił USA na Filipiny, zajęte przez Japonię na początku wojny. Opanowanie Leyte miało umożliwić rozwijanie działań w archipelagu i zagrozić japońskim szlakom morskim. Dla Tokio utrzymanie tych połączeń było ważne, ponieważ służyły zaopatrywaniu sił w regionie.

Sama data 20 października upamiętnia rozpoczęcie lądowania, a nie pojedynczy morski pojedynek ani zakończenie walk. Desant uruchomił kampanię, na którą japońskie dowództwo musiało odpowiedzieć. W następnych dniach próby zbliżenia się do obszaru operacji desantowej doprowadziły do serii starć morskich, określanych wspólnie jako bitwa w Zatoce Leyte.

Od lądowania do końca głównych starć morskich

20 października: siły amerykańskie lądują na Leyte. Rozpoczyna się kampania lądowa i reakcja japońskiego dowództwa na Filipinach.
23–24 października: dochodzi do walk na Morzu Sibuyan oraz w cieśninie Surigao. Japońskie zespoły próbują dotrzeć do obszaru desantu różnymi trasami.
25 października: walki obejmują cieśninę Samar i okolice wyspy Samar. Siły amerykańskie odpierają atak japońskich okrętów; w pobliżu wyspy dochodzi także do starcia z udziałem lotniskowców eskortowych.
26 października: kończą się główne starcia morskie zaliczane do bitwy w Zatoce Leyte. Walki na Filipinach trwają nadal.

Ta oś czasu pokazuje, dlaczego nie należy utożsamiać rozpoczęcia kampanii z samą bitwą morską. Poszczególne epizody rozegrały się w kilku miejscach i w różnych dniach. Były powiązane z próbami japońskich sił dotarcia do rejonu desantu, ale nie stanowiły jednego nieprzerwanego boju.

Halsey i Kurita: różne siły, różne trasy

Admirał William Halsey dowodził amerykańską Trzecią Flotą. Jej działania wiązały się z ochroną operacji na Filipinach i poszukiwaniem japońskich sił. Admirał Takeo Kurita prowadził japońskie siły centralne, które próbowały przedostać się przez wody otaczające archipelag i uderzyć na amerykańską flotę desantową.

20 października 1944: lądowanie na Leyte i bitwa morska

Położenie zespołów okrętów i odmienne cele dowódców pomagają wyjaśnić, dlaczego walki rozciągnęły się na kilka akwenów. Na ich przebieg wpływały także działania lotnictwa oraz decyzje podejmowane w szybko zmieniającej się sytuacji. To rozproszenie jest jednym z powodów, dla których nazwa bitwy obejmuje serię starć, a nie walkę w jednym punkcie zatoki.

Co zmieniła bitwa dla japońskiej floty

Starcia osłabiły japońską flotę jako narzędzie do prowadzenia dużych operacji morskich. Straty okrętów i trudności z koordynacją działań zmniejszyły możliwości skutecznego przeciwstawiania się amerykańskiej przewadze na morzu. Znaczenie miało również zagrożenie dla szlaków zaopatrzeniowych łączących Japonię z zasobami w południowo-wschodniej Azji.

Nie był to jednak koniec wojny ani natychmiastowe zakończenie walk na Filipinach. Bitwa ograniczyła zdolność japońskiej floty do podejmowania kolejnych dużych działań, ale kampania na wyspach trwała po końcu października, a wojna na Pacyfiku zakończyła się dopiero w 1945 roku. Najbliższym kolejnym punktem na osi wydarzeń pozostaje więc dalszy przebieg walk na Filipinach po zakończeniu głównych starć morskich 26 października. Opracowanie na podstawie materiału Britannica o bitwie w Zatoce Leyte.

Źródło: Britannica

Kontekst i akcje O tym artykule

Weryfikacja źródła Kontekst historyczny

Datę lądowania na Leyte odróżniono od późniejszych starć morskich składających się na bitwę w Zatoce Leyte.

Weryfikacje